माझा भाऊ पुढे गेला… हे पचत नाही…”

Updated: 14-06-2025, 07.27 AM

हे वाक्य उच्चारलं जात नाही…
पण अनेक मराठी घरांमध्ये ते मनात खोलवर बसलेलं असतं.

ज्या घरात दोन भाऊ असतात,
दोघंही व्यवसायात असतात,
आणि एकाचा धंदा पुढे जातो…
तेव्हा दुसऱ्याच्या मनात ‘आदर’ निर्माण होण्याऐवजी
‘असूया’ निर्माण होते.

सुरुवात – एकत्र सुरू झालेला प्रवास

एकाच घरात वाढलेली दोन मुलं.
एकत्र शिकलेली, खेळलेली, एकमेकांचे खिसे वाटून खाणारी.

एका वळणावर दोघंही व्यवसायात उतरतात.
कधी एकत्र, तर कधी वेगळं काहीतरी सुरू करतात.
सुरुवातीला दोघं एकमेकांना मदत करतात, चर्चा करतात, सल्ला घेतात.

मग एकाच्या व्यवसायाला वेग येतो.

ग्राहक वाढतात, ब्रँड ओळख निर्माण होतो, पैसा फिरायला लागतो, मार्केट वाढतं.

आणि तेव्हा दुसऱ्याच्या मनात नकळत जन्म घेतो…

“हा माझा भाऊच आहे ना?
माझ्यापेक्षा जास्त कमवतोय…”

असूया कुठून येते?

१. तुलना घरातूनच सुरू होते
आई म्हणते – “तो काय व्यवस्थित सांभाळतोय बघ, तू पण थोडं शीक त्याच्याकडून…”
बायको म्हणते – “ते आपल्या दीराचं बघ, नवीन गाडी घेतली…”
शेजारी म्हणतात – “तुझ्या भावाचं काय भारी चाललंय रे!”

आणि मग सुरुवात होते –
‘आदर’ पेक्षा ‘असंतोषा’ची.

२. मराठी समाजात व्यवसाय म्हणजे ego game बनतो
कुणीतरी तुमच्याच ओळखीचा यशस्वी झाला की,
तो ‘प्रेरणा’ न होता ‘competition’ वाटतो.

“मी त्याच्याइतका हुशार आहे, तरी तो पुढे गेला कसा?”
हा विचार टोचायला लागतो.

३. आपण अपयश स्वीकारत नाही, दुसऱ्याचं यश पचवत नाही
दुसऱ्याचं यश आपल्यामुळे नाही हे मान्य करणं अवघड वाटतं.
मग आपण म्हणतो –
“त्याला कुठे स्वतः जमलंय? भांडवल सासरकडून आलं…”
“जरा देखावाच जास्त आहे त्याचा…”
“डॉक्युमेंटेशन नाहीत काही, काळं-पांढरं करत असेल…”

यश पाहायचं, पण सन्मानाने स्वीकारायचं नाही.

असूया हळूहळू काय करतं?

सुरुवातीला आपण त्याच्याशी भेट टाळतो.
मग त्याचं कौतुक करणारं कुणी बोललं की मनात चिडचिड होते.
मग आपण त्याच्याबद्दल चुकीच्या अफवा पसरवतो.
कधी कधी ग्राहकही खेचून घेतो.

हे सगळं एका भावाने दुसऱ्याच्या विरोधात केलं जातं.

असूया इतकी खोलवर जाते की –
जेव्हा आपला भाऊ यशस्वी होतो,
तेव्हा आपण त्याला ‘शत्रू’ समजतो,
‘भाऊ’ नाही.

परिणाम – एक कुटुंब, पण मन वेगवेगळी

एकत्र फोटो कमी होतात.
सणासुदीला भेटणं टाळलं जातं.
घरात बोलणं कमी आणि तुलना जास्त होते.
मुलांमध्येही द्वेषाची बीजं पेरली जातात.
आईवडीलही अडकल्यासारखे वाटू लागतात.

यशाच्या ओलाव्यामुळे मातीची घरं कोरडी पडतात.

हाच प्रसंग दुसऱ्या समाजात घडला असता?

गुजराती किंवा मारवाडी समाजात,
जर एका भावाचा व्यवसाय फोफावला,
तर दुसरा त्याच्या व्यवसायात काही टक्के भाग घेईल.
किंवा त्याच्याकडून गुंतवणूक घेऊन स्वतःचा वाढवेल.

तिथे “माझा भाऊ पुढे गेला” म्हणजे
“आपलं घर पुढे गेलं.”

आपल्याकडे मात्र –

“तो गेला, मी मागे राहिलो…”
हा विचार आपलं मन पोखरत राहतो.

हे थांबवायचं असेल, तर…

१. त्याच्या यशाचं कौतुक करा
तो तुमचाच आहे – त्याचं यश म्हणजे तुमचंही अभिमान.
कौतुक केल्याने तुमची लहानपण वाटत नाही,
मोठेपणा वाढतो.

स्वतःची वाट ठरवा
त्याचं बघून अस्वस्थ होण्याऐवजी,
स्वतःचं ध्येय ठरवा.
तुलना करणं सोडा, विकासावर लक्ष द्या.
तुमच्या बायकोला समजावून सांगा
अनेकदा पत्नींच्या तुलनेतून ही असूया पेटते.
तिला समजवा की एकत्र वाढणं हेच मोठेपण.
सल्ला घ्या, जिथे गरज आहे
तुमचा भाऊ यशस्वी आहे म्हणजे त्याच्याकडे काहीतरी योग्य आहे.
त्याच्याकडून शिकण्यात काही कमीपणा नाही.